03-02-09

Bleach

bleach01Toen ik in augustus 2005 in Tilff (België) gast was op de internationale Franse conventie voor sciencefiction, maakte ik kennis met Corinne GUITTEAUD, een Franse schrijfster van sciencefiction en fantasy.

Tijdens het ontbijt van de tweede dag spraken zij en een andere aanwezige enthousiast over manga, een stripgenre dat ik toen helemaal niet kende.

Volgens hen was manga "big in France": de conventies trokken massa's bezoekers, en de uitgevers gooiden tonnen mangapapier op de markt.

Bij ons was het fenomeen toen eigenlijk nog totaal onbekend. Er was een poging om "Akira" bij ons aan de man te brengen, maar dat sloeg niet aan, volgens mij omdat het té manga was: het verhaal liep heel snel, maar er was soms bladzijden lang geen letter tekst.

Japanners zouden manga's van 300 pagina's in 20 minuten kunnen uitlezen. Als je sommige stukken van "Akira" leest, begin je dat te geloven, maar wij zijn dat soort strips niet gewoon. We willen een meer geconcentreerde inhoud.

In 2005 was manga bij ons dan ook nog maar een schim van wat het in la douce France en zeker in Nippon is, maar enkele uitgeverijen waren al bezig met het pad voor manga te effenen.

In 2006 trok Kana het vat open met enkele populaire titels: Yu-Gi-Oh, Shaman King en Naruto.

Dat was dus pas een jaar later. Ik had er vanaf het begin bij kunnen zijn!


bleach02Maar goed, ik kwam er dus pas later mee in aanraking.

Pas eind 2007 begon ik manga te leren kennen, maar nu - iets meer dan een jaar later - heb ik nog altijd de indruk dat ik er niet alles vanaf weet.

Dat hoeft natuurlijk niet te verbazen: wie weet "alles van" strips? Zelfs van klassieke strips? En manga is nieuw in het westen.

Er doen hier dan ook veel ideeën de ronde die helemaal niet kloppen. Soms worden die zelfs verspreid door de westerse medewerkers, die tenslotte ook nog in een leerproces zitten.

De lengte is een van de mythen.

Het idee is dat manga's laaaaang zijn. Voorbeelden genoeg: Death Note: 12 delen van elk 200 p's; Shaman King: 36 delen van 200 p's; Detective Conan: 56 delen van 200 p's!

Dat zijn opvallende cijfers die om de haverklap door journalisten worden geciteerd, maar mogen we ons daar wel blind op staren?

"Een mangareeks is één verhaal," wordt ook wel eens door de vertalers ervan gezegd.

Maar in hoeverre klopt dat? Welke lezer weet nog wat in deel 10 gebeurde als hij deel 50 leest? Het ligt nogal voor de hand dat het concept "één verhaal" met een korrel zout moet worden genomen.


bleach03We hebben hier niet zonder reden voorpagina's van Bleach opgenomen. Maar we hadden evengoed Yu-Gi-Oh! kunnen tonen.

Yu-Gi-Oh! bevat verhaaltjes die niet langer zijn dan 20 bladzijden! Daar ga je met het "één-lang-verhaal"-idee.

De lengte van het verhaal is doodeenvoudig afhankelijk van mangareeks tot mangareeks, en het is louter fysiek of intellectueel onmogelijk om een verhaal van vele tientallen delen te omspannen, zowel voor de lezer als voor de auteur.

Dus valt een reeks uiteen in delen. De 12 boekjes van Death Note kunnen in twee groepen worden verdeeld: de eerste 6, en de daaropvolgende 6.

Bleach valt ook al gemakkelijk uiteen in een los leesbaar 1ste, 2de en 3de deel. Pas vanaf deel 4 begint het verhaal meerdere delen te omspannen.

Sommige manga's passen het systeem van de soap toe: er begint een verhaallijn, en voor die verhaallijn haar ontknoping kent, begint er een andere verhaallijn. Het begin van de ene en het einde van de andere lijn worden met elkaar verweven in hetzelfde hoofdstuk. Het is natuurlijk de bedoeling dat de lezer ook het volgende deel wil lezen, maar hij kan dus evengoed enkele delen na elkaar lezen om die ene verhaallijn te kennen.

Hoe langer een reeks is, hoe meer ze in blokken uiteenvalt. Death Note telt maar 12 boekdelen, en valt uiteen in twee blokken. Monster daarentegen telt 20 delen, en die reeks valt in veel meer blokken uiteen. Met één of twee delen is een belangrijke verhaallijn doorgaans volledig afgewerkt. Yu-Gi-Oh! doet het zelfs met verhaaltjes die maar 20 pagina's lang zijn.

Het is dus niet zo dat wie begint met een mangareeks, er voor vele tientallen delen aan vastzit. Je zit er niet langer aan vast dan tot het moment dat je je belangstelling ervoor verliest.

En wie een reeks graag leest, zou zelfs kunnen willen dat de delen sneller verschijnen. Al bij al kosten ze maar 6 tot 7,50 euro, wat weinig geld is voor boekjes van 200 bladzijden waar je anderhalf tot twee uur aan leest, maar bovendien verschijnen ze maar om de twee maanden!

Wie Death Note vanaf het begin volgde, moest 2 jaar wachten voor hij alle delen had.


bleach04Van Bleach zijn er op dit moment in het Nederlands zelfs nog maar 4 delen verschenen.

Sommige liefhebbers kopen dan ook plots een hele boel afleveringen tegelijk, om ze vlak na elkaar uit te lezen. Een of twee dagen per maand wegduiken in de wereld van een manga is al bij al niet eens erg tijdrovend.

Er is nog iets dat bij ons onvoldoende bekend is: de manier waarop manga in Japan verschijnt.

Bij ons komt het op de markt in aparte boekjes. Je kunt naar de winkel gaan, en een deel van Nana kopen, bijvoorbeeld.

Maar in Japan leggen manga's een hele weg af.

Wie manga's zoals Bleach en Nana bekijkt, zal merken dat ze uiteenvallen in hoofdstukken. Die hoofdstukken zijn doorgaans 20 bladzijden lang.

In Japan werden die manga's met 20 bladzijden tegelijk opgenomen in tijdschriften die zo dik zijn als een telefoonboek en op goedkoop krantenpapier worden gedrukt. Boekje uit, boekje weg; net zoals wij met kranten doen.

Maar de uitgevers zoeken op allerlei manieren uit welke verhalen het meest succes kennen bij de lezers, vaak door gewoon enquêteformulieren in de tijdschriften op te nemen.

Op grond van die populariteit wordt besloten welke reeksen als apart boek verschijnen. En uit die reeksen wordt geput voor de manga's die worden vertaald, doorgaans eerst naar het Engels en het Frans, pas daarna naar het Nederlands.

Met andere woorden: een manga die in het Nederlands verschijnt, heeft al een hele weg afgelegd, waar bij elk tussenstation moest blijken of hij goed genoeg was om door te schuiven naar het volgende niveau.

Sommige uitgevers vertalen de manga's uit het Frans of het Engels naar het Nederlands, maar Kana vormt daarop een uitzondering. Zij menen dat de originele kwaliteiten beter kunnen worden behouden door rechtstreeks uit het Japans te vertalen.

Er zijn ook uitgevers die de boeken spiegelen. Immers: Japanners lezen van rechts naar links, dus "omgekeerd". Sommige uitgevers spiegelen daarom de afbeeldingen, met de bedoeling om ze van links naar rechts te kunnen lezen.

Maar vreemd genoeg vervormt dat de tekeningen. Je mag alles nog perfect wiskundig uitrekenen, gespiegelde pagina's zijn duidelijk niet hetzelfde als de oorspronkelijke pagina's.

Het is vergelijkbaar met het probleem van het uitvergroten of verkleinen van tekeningen. Ook dan gaat er iets verloren. Verkleinde tekeningen verliezen hun natuurlijkheid: de lijnen zijn minder soepel, de tekening krijgt last van stress, de ontspannen halen van de tekeningen gaan verloren, de lijnen worden soms niet dun genoeg om te verhinderen dat er witruimte tussen de lijnen verloren gaat, waardoor de tekening zwart wordt; en als de lijnen wel dunner worden, vervagen ze.


bleach05Gelijkaardige effecten treden op bij het spiegelen van de tekening. Op een of andere manier wordt alles verwrongen, zodat de oorspronkelijke vlotte leesbaarheid verloren gaat. Het is alsof je continu in de verkeerde richting leest.

Daarom hebben ze er bij Kana voor gekozen om hun manga's niet te spiegelen en om ze rechtstreeks uit het Japans te vertalen.

Daardoor ook kunnen zij het zich permitteren om reeksen te publiceren die meer inhoud bevatten, want meer inhoud betekent doorgaans ingewikkelder tekeningen en meer tekst.

Deel 6 van Shaman King kon dan ook in 2006 worden uitgeroepen tot "Album van het jaar" in Houten (Nederland), waarvoor het de Stripschappenning kreeg.

Niemand had zoiets vewacht, maar de combinatie van volgehouden aandacht voor de kwaliteit van de tekstbewerking, de keuze om het boekje in de natuurlijke richting af te drukken, en de inhoud van het werk - dat de klemtoon legt op volharding en vriendschap - hebben resultaat opgeleverd.

Shaman King is voor jongere lezers, maar oudere en gevorderde lezers zullen genieten van Death Note, Bleach, Nana en Monster.

11:59 Gepost door Peter Tilff 2005 in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: bleach, corinne guitteaud, death note, yu-gi-oh, manga, strips, stripverhaal, monster, shaman king, detective conan, nana, naruto | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

Vorige 1 2 3 4 5